Po chorobie trudno znowu planować przyszłość

Przed diagnozą plany były czymś zwyczajnym. Wakacje, remont, zmiana pracy, kolejny rok. Człowiek nie zastanawiał się przy każdej decyzji, czy na pewno będzie mógł ją zrealizować.
Po chorobie bywa inaczej. Nawet kiedy leczenie się skończyło, a wyniki są dobre, każde „za kilka miesięcy” potrafi zatrzymać na chwilę.
„A jeśli znowu coś się wydarzy?”
Niektórzy przestają rezerwować wyjazdy. Odkładają większe zakupy. Nie chcą zmieniać pracy ani zaczynać czegoś nowego. Z zewnątrz może to wyglądać jak ostrożność. W środku często jest lęk przed kolejną zmianą, na którą nie będzie się miało wpływu.
Choroba zmienia sposób myślenia o czasie
Diagnoza onkologiczna potrafi bardzo szybko podzielić życie na czas przed chorobą i czas po diagnozie. Kalendarz wypełniają wizyty, badania i terminy leczenia. To, co miało wydarzyć się później, traci znaczenie albo zostaje odłożone.
Po zakończeniu leczenia ten sposób myślenia nie zawsze znika. Można wrócić do pracy, spotkań i codziennych obowiązków, a jednocześnie nie umieć odpowiedzieć na pytanie, co dalej.
Czasem pojawia się też złość, gdy inni mówią:
„Teraz już możesz normalnie żyć.”
Tylko co właściwie znaczy normalnie, jeśli wcześniej człowiek przekonał się, że jego plany mogą zmienić się w jednej chwili?
Planowanie nie oznacza pewności
Po chorobie wiele osób czeka, aż poczują się całkowicie bezpiecznie. Dopiero wtedy chcą coś zaplanować. Taki moment może jednak długo nie przychodzić.
Plan nie jest obietnicą, że wszystko wydarzy się dokładnie tak, jak chcemy. Nigdy nią nie był. Przed chorobą łatwiej było o tym nie myśleć. Po chorobie niepewność staje się bardziej widoczna.
Dlatego powrót do planowania nie polega na przekonaniu siebie, że nic złego już się nie wydarzy. Bardziej chodzi o zgodę na to, że dziś można podjąć decyzję na podstawie tego, co wiadomo teraz.
Można kupić bilet z możliwością zmiany terminu. Umówić się ze znajomymi na przyszły miesiąc. Zapisać się na zajęcia. Zaplanować kilka dni wyjazdu zamiast od razu całych wakacji.
To nadal są plany. Nie muszą być wielkie, żeby miały znaczenie.
Kiedy bliscy chcą przyspieszyć powrót do życia
Rodzina często cieszy się z zakończenia leczenia i chce zamknąć trudny okres. Padają pytania o pracę, podróże i kolejne cele. Zwykle stoją za nimi dobre intencje. Dla osoby po chorobie mogą jednak brzmieć jak oczekiwanie, że wszystko powinno już wrócić na dawne miejsce.
Warto wtedy powiedzieć wprost:
„Chcę planować, ale potrzebuję robić to po swojemu.”
Można jednocześnie cieszyć się dobrymi wynikami i bać się przyszłości. Jedno nie wyklucza drugiego. Nie trzeba też udowadniać bliskim, że choroba została już całkowicie za sobą.
Od czego zacząć
Dobrze zacząć od krótszej perspektywy. Nie od pytania, jak będzie wyglądało całe życie, lecz od tego, co jest ważne w najbliższych dniach lub tygodniach.
Pomocne bywa rozdzielenie tego, na co mamy wpływ, od tego, czego dziś nie da się przewidzieć. Wpływ mamy na przykład na umówienie wizyty, odpoczynek, rozmowę z bliską osobą czy zrobienie jednej rzeczy, którą długo odkładaliśmy. Nie mamy wpływu na każdy wynik i każdą zmianę w przyszłości.
Jeśli lęk sprawia, że człowiek rezygnuje ze wszystkiego, co wcześniej było dla niego ważne, warto o tym porozmawiać. Nie po to, żeby ktoś przekonywał, że będzie dobrze. Chodzi o odzyskanie możliwości podejmowania decyzji, mimo że pełnej pewności nie ma.
Po chorobie planowanie może wyglądać inaczej niż wcześniej. Ostrożniej. Na krócej. Z większą liczbą pytań. Nadal jednak pozwala powoli wracać do własnego życia.
Więcej o wsparciu po diagnozie i leczeniu przeczytasz na stronie Psychoonkologia online. Jeśli trudne doświadczenie nadal wpływa na codzienne funkcjonowanie, zobacz także Trauma i psychotraumatologia.
Hanna Świerczewska
psycholog, psychoonkolog, psychotraumatolog


Komentarze